Đề Toán 2026 đang nói gì với bạn

Làm đủ thứ đề, thuộc kha khá công thức mà gặp câu lạ vẫn bí. Ai mà chẳng từng thế. Bài này thử giải thích một lý do có thể đứng sau cảm giác đó, dựa trên đề Toán tốt nghiệp THPT 2026 mà chúng tôi đã đọc (kỹ nhất là mã 0101).

Điều đề đang thử, theo cách đọc của chúng tôi

Đề có 22 câu trong 90 phút. Phần I (12 câu) phần lớn là câu một hai bước: tính $u_2$ của cấp số cộng, tìm toạ độ $\overrightarrow{AB}$, tìm hàm số mà $4x^3$ là nguyên hàm. Có công thức là làm được. Sang phần II và III thì nhiều câu đòi việc khác hẳn: phải tự biến một tình huống thành bài toán rồi mới tính. Đây là cách đọc của chúng tôi về đề năm nay, không phải lời tuyên bố của ai.

Nếu bạn chỉ học thuộc, bạn có thể gặp vấn đề gì?

Học thuộc không sai, ở phần I nó còn rất có ích. Chỉ là có mấy chỗ nó dễ hụt.

Đề không cho sẵn bước đầu. Câu II.1 chỉ kể chuyện: 1000 người nhận cảnh báo (700 có bệnh, 300 không), 9000 người không nhận cảnh báo (100 có bệnh, 8900 không). Công thức xác suất có điều kiện thì bạn thuộc rồi, nhưng đề không vẽ bảng. Bạn phải tự lập, rồi tự chọn mẫu số cho từng ý. Hai ý cùng tử số 8900, một ý chia cho 9000, một ý chia cho 9200. Thuộc công thức mà không dựng bảng là dễ lẫn lắm.

Đề đổi cách nói. Câu III.2 viết "hiệu hai số không chia hết cho 5". Không công thức nào ghi như vậy cả. Làm được là nhờ nghĩ ra cách đổi sang "số dư khi chia cho 5 phải khác nhau", rồi mới đếm.

Một con số nghe quen. Ở II.1 c), con số 0,9 vừa xuất hiện ở ý a) (xác suất không nhận cảnh báo), còn xác suất không bệnh lại là $9200/10\,000=0{,}92$. Học thuộc không cứu bạn khỏi kiểu nhầm này. Thói quen kiểm lại thì có.

Giá trị đúng sát mốc. Ở II.3 c), giá trị đúng là 20,7 mà đề hỏi "nhỏ hơn 20,6". Làm tròn sớm một chút là đổi luôn đáp án.

Chẳng điều nào trong số này đòi kiến thức ngoài chương trình. Cái đang được thử là chuyện biến tình huống thành bài toán.

Muốn thích nghi, bạn có thể đổi cách học thế nào?

Mấy gợi ý dưới đây là của chúng tôi, không phải công thức đảm bảo. Cứ thử, cái nào hợp với bạn thì giữ.

1. Học công thức xong, hỏi thêm: "đề sẽ giấu bước nào?" Mỗi câu làm xong, viết một dòng: đề không nói gì mà mình phải tự thêm? Làm đều một thời gian, bạn sẽ thấy mấy kiểu bước ẩn cứ lặp đi lặp lại: lập bảng, đổi điều kiện, đổi đơn vị.

2. Gọi tên con số trước khi dùng. Viết "0,9 = không nhận cảnh báo", "$37/3$ = giá trị cực đại". Nghe nhỏ xíu mà chặn được cả một loại lỗi.

3. Giữ nguyên số, làm tròn ở cuối. Đề đã dặn không làm tròn phép tính trung gian thì đó là một kỹ năng phải luyện, đừng coi là lời dặn cho có.

4. Thế đáp án vào mọi điều kiện. Câu I.8 có ba cặp số, mỗi cặp chỉ thoả một trong hai bất phương trình. Chỉ thử một điều kiện là dễ chọn nhầm.

5. Ghi lỗi theo loại. Đừng ghi "sai câu II.2", ghi "nhầm cực đại với cực tiểu". Cách ghi cụ thể có ở Sổ lỗi: cách ghi và sửa lỗi sau mỗi lần luyện đề Toán.

6. Đừng bỏ học theo chương. Phần I vẫn cần kỹ thuật vững. Đề xuất của chúng tôi (xem Ôn thi Toán theo chương hay theo năng lực? Đáp án là cả hai, nhưng theo thứ tự) là học chương để có nền, rồi mới luyện dựng bài. Hai việc cần cả hai.

Một thử nghiệm nhỏ cho tuần này

Lấy ba câu bạn làm sai gần nhất. Với mỗi câu, gạch dưới chỗ đề không nói mà bạn phải tự nghĩ ra, rồi hỏi mình: lúc làm, mình có nghĩ tới nó chưa? Muốn biết mình đang đứng ở đâu thì làm bảng tự soát ở Bạn đã sẵn sàng chưa? Bảng tự đánh giá 20 câu cho đề Toán 2026. Còn muốn biết mình thiếu kiến thức hay thiếu bước dựng bài thì xem Làm sai một câu Toán: bạn thiếu kiến thức hay thiếu tư duy?.

Luyện thêm các câu có bước ẩn tương tự ở đây: Đề Toán tốt nghiệp THPT 2026, mã đề 0101

Đọc tiếp

• Bài tổng hợp phân tích đề: Đề thi Toán tốt nghiệp THPT 2026: cái khó không nằm ở công thức, mà ở bước đề không nói ra
• Dành cho thầy cô: Đề Toán 2026 đang gửi tín hiệu gì cho cách dạy