Những lỗi vi phạm quy chế thi thường gặp khiến học sinh bị trừ điểm, đình chỉ hoặc hủy kết quả

Nhiều thí sinh bị xử lý kỷ luật không hề lên kế hoạch gian lận. Họ là người liếc sang bài bạn vì muốn chắc một câu, người ghi "em xin cảm ơn thầy cô" cuối bài văn, người chép nốt đoạn cuối lên giấy nháp vì hết giấy thi, người quên chiếc điện thoại trong túi áo. Mỗi hành vi trông nhỏ ấy có một mức xử lý cụ thể, ghi rõ trong quy chế, và có mức lấy đi của bạn cả năm thi. Bài này đặt chúng lên bàn, theo đúng điều khoản.

Tóm tắt nhanh: Điều 57 Quy chế thi tốt nghiệp THPT có bốn nấc: khiển trách (trừ 25% điểm bài thi), cảnh cáo (trừ 50%), đình chỉ thi (điểm 0 bài đó, dừng các bài sau, hủy kết quả cả kỳ thi năm đó) và hủy kết quả thi. Bài có đánh dấu bị trừ 50%.

Văn bản đang áp dụng

Mọi điều khoản trong bài trích từ Quy chế thi tốt nghiệp THPT ban hành kèm Thông tư 24/2024/TT-BGDĐT. Quy chế này được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 13/2026/TT-BGDĐT (ban hành 09/3/2026, hiệu lực từ 24/4/2026); chúng tôi đã đối chiếu văn bản gốc của Thông tư 13 và thấy nó không sửa Điều 57 (xử lý thí sinh vi phạm), chỉ sửa phần giấy tờ, thanh tra – kiểm tra, phúc khảo, ưu tiên và một số quy trình nghiệp vụ.

Câu mở đầu của Điều 57 đáng nhớ nhất: "Mọi vi phạm Quy chế thi đều bị lập biên bản, xử lý kỷ luật và thông báo cho thí sinh." Không có vi phạm nào "được nhắc nhở cho qua" theo quy chế.

Bốn nấc kỷ luật tại phòng thi

Hình thức	Áp dụng khi	Ai quyết định	Hậu quả về điểm	Điều khoản
Khiển trách	Phạm lỗi một lần: nhìn bài hoặc trao đổi bài với thí sinh khác	Giám thị, tại biên bản	Trừ 25% tổng số điểm bài thi đó	khoản 1 và điểm a khoản 4 Điều 57
Cảnh cáo	Đã bị khiển trách mà trong giờ thi bài đó vẫn tái phạm; trao đổi bài làm hoặc giấy nháp; chép bài của người khác hoặc để người khác chép bài mình	Giám thị, tại biên bản, kèm tang vật nếu có	Trừ 50% tổng số điểm bài thi đó	khoản 2 và điểm b khoản 4 Điều 57
Đình chỉ thi	Xem bảng lỗi ở mục dưới	Trưởng Điểm thi (hoặc Trưởng ban Coi thi nếu Trưởng Điểm thi không nhất trí)	Điểm 0 bài đó, không được thi các bài tiếp theo, hủy kết quả toàn bộ các bài thi năm đó	khoản 3, điểm đ khoản 4 Điều 57
Hủy kết quả thi	Xem bảng lỗi ở mục dưới	Giám đốc sở GD&ĐT, căn cứ báo cáo của Chủ tịch Hội đồng thi	Mất kết quả thi	khoản 5, khoản 6 Điều 57

Để ý cách các nấc nối nhau: khiển trách rồi tái phạm thành cảnh cáo; cảnh cáo rồi tái phạm (ở mức khiển trách hoặc cảnh cáo) thành đình chỉ. Một cái liếc sang bàn bên, lặp lại ba lần trong cùng một buổi, là đủ để mất cả kỳ thi.

Những lỗi dẫn thẳng tới đình chỉ thi

Điểm a khoản 3 Điều 57 liệt kê các lỗi bị đình chỉ, không cần qua khiển trách hay cảnh cáo:

1. Mang vật dụng trái phép theo Điều 21 vào phòng thi/phòng chờ hoặc khi di chuyển giữa phòng thi và phòng chờ — điện thoại, tài liệu, thiết bị thu phát, bút xóa… Không cần phải sử dụng.
2. Đưa đề thi ra ngoài phòng thi hoặc nhận bài giải từ ngoài vào.
3. Viết, vẽ vào giấy làm bài những nội dung không liên quan đến bài thi.
4. Gây gổ, đe dọa người có trách nhiệm trong kỳ thi hoặc thí sinh khác.
5. Không tuân thủ hướng dẫn của Giám sát phòng thi hoặc người quản lý phòng chờ khi di chuyển trong khu vực thi và khi ở phòng chờ.
6. Đã bị cảnh cáo một lần mà trong giờ thi bài đó vẫn tiếp tục vi phạm.

Theo báo cáo của Cục Quản lý chất lượng sau kỳ thi 2026, toàn quốc có 74 thí sinh bị đình chỉ thi, trong đó 69 trường hợp mang điện thoại vào phòng thi và 5 trường hợp sử dụng tài liệu. Cách không bao giờ mắc lỗi này có trong bài vật dụng được và không được mang vào phòng thi.

Những lỗi phát hiện lúc chấm: trừ điểm dù bạn không bị lập biên bản trong phòng

Nhóm này nguy hiểm vì bạn bước ra khỏi phòng thi mà không biết mình đã mất điểm. Khoản 4 Điều 57:

Lỗi	Hậu quả	Điều khoản
Bài thi có đánh dấu bị phát hiện khi chấm	Trừ 50% tổng điểm bài thi đó	điểm c khoản 4 Điều 57
Bài chép từ tài liệu mang trái phép vào phòng	Điểm 0	điểm d khoản 4 Điều 57
Hai bài làm trở lên cho một bài thi	Điểm 0	điểm d khoản 4 Điều 57
Bài có chữ viết của hai người trở lên	Điểm 0	điểm d khoản 4 Điều 57
Phần bài viết trên giấy nháp, giấy không đúng quy định	Phần đó bị điểm 0	điểm d khoản 4 Điều 57

Hai lỗi đầu và cuối bảng là hai lỗi học sinh ngay thẳng vẫn mắc:

• "Đánh dấu" không chỉ là ký hiệu bí mật. Điểm d khoản 4 Điều 21 cấm "đánh dấu hoặc làm ký hiệu riêng", cấm viết bằng bút chì (trừ tô phiếu trắc nghiệm) và chỉ cho viết một màu mực, xanh hoặc đen. Viết tên mình trong thân bài, ký tên cuối bài, câu "em xin cảm ơn thầy cô chấm bài", đổi màu mực giữa bài, gạch chân bằng bút màu — đều có thể bị coi là dấu hiệu nhận diện bài. Họ tên và số báo danh chỉ ghi ở đúng ô dành cho nó.
• Giấy nháp không phải giấy thi. Hết giấy thì giơ tay xin thêm tờ giấy thi. Đoạn kết bài viết vội trên giấy nháp không được chấm.

Những lỗi dẫn tới hủy kết quả thi

Khoản 5 Điều 57 quy định hủy bỏ kết quả thi đối với thí sinh: có hai bài thi trở lên bị điểm 0 vì các lỗi ở điểm d khoản 4; viết, vẽ vào giấy thi nội dung không liên quan; để người khác thi thay hoặc làm bài thay dưới mọi hình thức; sửa chữa, thêm bớt vào bài làm sau khi đã nộp; dùng bài của người khác để nộp.

Khoản 6 nặng hơn một bậc: hủy kết quả thi và lập hồ sơ gửi cơ quan có thẩm quyền với các lỗi giả mạo hồ sơ để hưởng ưu tiên, dùng văn bằng chứng chỉ không hợp pháp, để người khác dự thi thay, gây rối hoặc phá hoại kỳ thi, hành hung người khác, dùng Giấy chứng nhận kết quả thi không hợp pháp. Khoản 7: vi phạm có dấu hiệu hình sự thì lập hồ sơ đề nghị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Ngoài kỷ luật trong quy chế, hành vi thi thay hoặc nhờ người khác thi thay còn bị xử phạt vi phạm hành chính theo Điều 14 Nghị định 04/2021/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giáo dục (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 127/2021/NĐ-CP): phạt tiền 14–16 triệu đồng cho cả người thi thay lẫn người nhờ thi thay. Khung này đang được áp dụng thật — tháng 8/2025, Công an TP.HCM đã phạt 15 triệu đồng mỗi người trong hai vụ nhờ thi thay môn tiếng Anh.

Những quy định dễ quên khác trong phòng thi

Không phải quy định nào cũng gắn sẵn một mức kỷ luật trong bảng, nhưng vi phạm thì vẫn bị lập biên bản theo câu mở đầu Điều 57. Các quy định này nằm ở Điều 21:

• Bài trắc nghiệm: không được nộp bài trước khi hết giờ, không được ra khỏi phòng trong suốt thời gian làm bài (điểm d khoản 5, điểm đ khoản 4).
• Bài tự luận (Ngữ văn): chỉ được ra khỏi phòng sau 2/3 thời gian làm bài, và phải nộp bài, đề, giấy nháp trước khi rời phòng (điểm đ khoản 4).
• Có người chép bài mình hoặc can thiệp vào bài mình: báo ngay giám thị (điểm d khoản 4). Im lặng để bạn chép có thể khiến chính bạn bị cảnh cáo vì "để thí sinh khác chép bài của mình".

Nếu bị lập biên bản: giữ bình tĩnh để cứu phần còn lại

1. Nghe rõ hình thức kỷ luật giám thị ghi vào biên bản, vì mỗi hình thức có hậu quả khác nhau.
2. Không tranh cãi to tiếng trong phòng. Gây gổ, đe dọa người coi thi là lỗi đình chỉ riêng, và nó biến khiển trách 25% thành mất cả kỳ thi.
3. Nếu bạn cho rằng việc xử lý chưa đúng, ghi ý kiến của mình theo hướng dẫn khi ký biên bản, và báo lại với phụ huynh, nhà trường sau buổi thi.
4. Quay lại làm bài ngay. Khiển trách trừ 25% của điểm bạn đạt được; mỗi câu làm đúng sau đó vẫn giữ 75% giá trị. Bỏ bài vì chán nản mới là mất trắng. Nếu cảm thấy hoảng, bài xử lý cơn hoảng loạn trong phòng thi có vài kỹ thuật thở dùng được ngay tại bàn.

Thi vào lớp 10: khung xử lý do sở GD&ĐT ban hành

Quy chế tuyển sinh THCS và THPT (Thông tư 30/2024/TT-BGDĐT) giao sở GD&ĐT từng tỉnh quy định cụ thể việc coi thi, chấm thi tuyển sinh lớp 10. Nhiều sở xây dựng mức xử lý tương tự các nấc khiển trách, cảnh cáo, đình chỉ ở trên, nhưng tỉ lệ trừ điểm và hậu quả cụ thể phải đọc trong quy định tuyển sinh lớp 10 năm 2027–2028 của sở nơi bạn dự thi. Đừng mặc định mọi con số trong bài này áp nguyên cho kỳ thi vào 10.

Câu hỏi thường gặp

Bị khiển trách thì mất bao nhiêu điểm?

Thí sinh bị khiển trách trong khi thi bài thi nào bị trừ 25% tổng số điểm bài thi đó (điểm a khoản 4 Điều 57). Ví dụ bài đạt 8,0 điểm thì còn 6,0. Khiển trách chỉ áp dụng cho bài thi diễn ra lúc vi phạm, không lan sang bài khác.

Viết "em cảm ơn thầy cô" cuối bài văn có bị trừ điểm không?

Có rủi ro. Quy chế cấm đánh dấu hoặc làm ký hiệu riêng trên bài, và bài có đánh dấu bị phát hiện khi chấm bị trừ 50% điểm (điểm c khoản 4 Điều 57). Chỉ viết nội dung bài làm; họ tên, số báo danh ghi đúng ô quy định.

Bị đình chỉ một môn thì các môn đã thi có còn điểm không?

Không. Thí sinh bị đình chỉ thi năm nào sẽ bị hủy kết quả toàn bộ các bài thi/môn thi trong kỳ thi năm đó (điểm c khoản 3 Điều 57), và không được dự thi các bài tiếp theo (điểm đ khoản 4 Điều 57).

Hết giấy thi, viết tiếp lên giấy nháp có được chấm không?

Không. Những phần bài thi viết trên giấy nháp hoặc giấy không đúng quy định bị cho điểm 0 (điểm d khoản 4 Điều 57). Khi sắp hết giấy, giơ tay xin giám thị thêm tờ giấy thi có chữ ký.

Quy chế không phải để sợ, mà để khỏi mất điểm vô ích

Phần lớn các lỗi trong bài này tránh được bằng ba thói quen: túi áo trống khi vào phòng, mắt ở trên bài của mình, và chỉ viết nội dung bài làm lên giấy thi. Kỳ thi 2027 được Chính phủ yêu cầu giữ ổn định và tăng cường phòng, chống gian lận, nên đừng trông vào may mắn ở khâu coi thi. Hãy để phòng thi là nơi bạn chỉ phải lo một việc: làm bài đúng như đã luyện. Nếu muốn luyện đề có thời gian và chấm điểm như thật, kho đề thi của Grade có hàng nghìn đề theo định dạng từ 2025, chấm ngay khi nộp và có lời giải từng câu.

Lưu bài này lại, và gửi cho người bạn hay "liếc sang cho chắc" — đó có thể là lời nhắc đáng giá nhất mùa thi của bạn ấy.

Nguồn tham khảo

• Quy chế thi tốt nghiệp THPT ban hành kèm Thông tư 24/2024/TT-BGDĐT ngày 24/12/2024, Bộ GD&ĐT — Điều 21 (khoản 4, 5), Điều 57 (khoản 1–7)
• Thông tư 13/2026/TT-BGDĐT ngày 09/3/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy chế thi tốt nghiệp THPT (hiệu lực từ 24/4/2026), Bộ GD&ĐT — không sửa Điều 57
• "Kết thúc coi thi Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026: An toàn, nghiêm túc trong bối cảnh nhiều thách thức mới", Cục Quản lý chất lượng, Bộ GD&ĐT (vqa.moet.gov.vn, 15/6/2026)
• Nghị định 04/2021/NĐ-CP ngày 22/01/2021 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giáo dục, Chính phủ
• Nghị định 127/2021/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định 04/2021/NĐ-CP, Chính phủ
• Tuổi Trẻ (30/8/2025): "Công an TP.HCM xử phạt 2 trường hợp nhờ người thi thay tiếng Anh"
• "Năm 2027 chưa thí điểm thi tốt nghiệp THPT trên máy tính", Báo Tuổi Trẻ, 20/9/2026 — kết luận của Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu sau cuộc họp ngày 10/9/2026
• Quy chế tuyển sinh THCS và tuyển sinh THPT ban hành kèm Thông tư 30/2024/TT-BGDĐT ngày 30/12/2024, Bộ GD&ĐT

Ảnh minh hoạ: Pexels.