30 cấu trúc ngữ pháp tiếng Anh hay gặp nhất trong đề thi tốt nghiệp THPT

Bạn học thuộc cả cuốn ngữ pháp, làm hàng trăm câu chọn đáp án đúng cho câu đơn lẻ, rồi mở đề tốt nghiệp ra và thấy… không có câu ngữ pháp nào đứng một mình. Từ năm 2025, đề Tiếng Anh gồm 40 câu, tất cả nằm trong thông báo, tờ quảng cáo, lá thư và bài đọc. Ngữ pháp không biến mất — nó trốn vào trong ngữ cảnh, và ai chỉ quen nhận mặt công thức trần sẽ không nhận ra nó.

Tóm tắt nhanh: Đề Tiếng Anh tốt nghiệp THPT từ 2025 không còn câu ngữ pháp rời; ngữ pháp được kiểm qua bài điền thông báo, sắp xếp câu, điền đoạn văn và đọc hiểu. Bài này gom 30 cấu trúc hay gặp nhất thành năm nhóm, mỗi cấu trúc có công thức, ví dụ và dấu hiệu nhận ra ngay trong đoạn văn.

Ngữ pháp nằm ở đâu trong đề thi mới

Đề tốt nghiệp môn Tiếng Anh năm 2025 và 2026 đều giữ bốn dạng bài, 40 câu, 50 phút, mỗi câu 0,25 điểm:

Dạng bài	Số câu	Ngữ pháp được kiểm thế nào
Hoàn thành quảng cáo, thông báo, tờ rơi	12	Chọn từ/cụm điền chỗ trống: dạng từ, giới từ, lượng từ, mệnh đề quan hệ, dạng động từ
Sắp xếp câu thành hội thoại, lá thư, đoạn văn	5	Từ nối và đại từ quyết định thứ tự câu
Hoàn thành đoạn văn bằng thông tin còn thiếu	5	Phương án là cả một mệnh đề; chỉ một phương án khớp cấu trúc câu chứa chỗ trống
Đọc hiểu (hai bài)	18	Hiểu câu phức, đảo ngữ, câu bị động để trả lời đúng ý

Tháng 9/2026, Bộ GD&ĐT cho biết đề sẽ điều chỉnh theo hướng giảm nhẹ mức độ yêu cầu nhưng chưa công bố đề tham khảo 2027 — hãy đối chiếu khi Bộ phát hành.

Nhận xét của giáo viên sau kỳ thi 2026 đăng trên VietNamNet cho thấy phần ngữ pháp nằm ở mức cơ bản — câu điều kiện loại 1, so sánh kép, câu bị động truyền khiến; còn chuyên gia trả lời Thanh Niên đánh giá độ khó dồn vào bài đọc dài và câu sắp xếp hội thoại, nơi phải hiểu cả đoạn mới xếp đúng. Nghĩa là nắm chắc ngữ pháp là điều kiện để giữ điểm ở các câu dễ và trung bình, chứ không còn là con đường lấy điểm 9.

Ở dạng hoàn thành đoạn văn, bốn phương án thường đều đúng nghĩa nhưng chỉ một phương án khớp ngữ pháp với phần câu còn lại — vì thế nhóm cấu trúc đầu tiên dưới đây quan trọng nhất.

Nhóm 1 — Mệnh đề và câu phức (cấu trúc 1–8)

Nhóm này xuất hiện dày nhất trong dạng điền đoạn văn, vì phương án chính là các mệnh đề.

STT	Cấu trúc	Công thức	Ví dụ
1	Mệnh đề quan hệ	N + who/which/that + V	The volunteers who joined the project planted 500 trees.
2	Quan hệ sở hữu, giới từ	N + whose + N; N + in which	The town whose river was polluted launched a clean-up campaign.
3	Rút gọn mệnh đề quan hệ	N + V-ing (chủ động) / V3 (bị động)	Students living far from school can register for the bus. / The data collected last year show a rise.
4	Cụm phân từ hoàn thành	Having + V3, S + V	Having finished the survey, the team presented the results.
5	Điều kiện loại 1	If + hiện tại đơn, will + V	If you book before Friday, you will get a 20% discount.
6	Điều kiện loại 2	If + quá khứ đơn, would + V	If cities had more green space, people would feel less stressed.
7	Điều kiện loại 3 và hỗn hợp	If + had V3, would have V3 / would V	If she had taken the course, she would be more confident now.
8	Câu ước	S + wish + quá khứ đơn / had V3	I wish I had started revising earlier.

Dấu hiệu trong đề: chỗ trống ngay sau danh từ và dấu phẩy thường đòi cấu trúc 1–3; chỗ trống đầu câu, trước dấu phẩy và mệnh đề chính thường đòi cấu trúc 4.

Nhóm 2 — Động từ và dạng thức (cấu trúc 9–15)

Đây là nhóm chủ lực của dạng điền thông báo, quảng cáo — văn bản ngắn, nhiều động từ.

STT	Cấu trúc	Công thức	Ví dụ
9	Hiện tại hoàn thành và quá khứ đơn	have/has V3 + since/for; V2 + mốc quá khứ	The club has organised ten events since 2024. It opened in 2020.
10	Bị động	be + V3	Registration forms must be submitted by 5 p.m.
11	Truyền khiến	have/get + O + V3	You can have your bike repaired at the school gate.
12	V + to V	decide, plan, manage, afford, fail + to V	Many families cannot afford to buy new textbooks.
13	V + V-ing	avoid, enjoy, consider, suggest, mind + V-ing	Visitors should avoid touching the exhibits.
14	Động từ đổi nghĩa	stop / remember / try + to V hoặc V-ing	Remember to bring your ID card. / I remember visiting this museum.
15	Used to và be used to	used to + V; be/get used to + V-ing	She used to walk to school, but now she is used to cycling.

Dấu hiệu trong đề: động từ đứng trước chỗ trống quyết định dạng của động từ sau — thuộc danh sách to V hay V-ing. Tờ thông báo gần như luôn có câu bị động (must be + V3, will be held).

Nhóm 3 — So sánh, nhấn mạnh và đảo ngữ (cấu trúc 16–21)

STT	Cấu trúc	Công thức	Ví dụ
16	So sánh hơn, nhất	adj-er / more adj + than; the most adj	This app is more useful than the old one.
17	So sánh kép	The + so sánh hơn + S + V, the + so sánh hơn + S + V	The more you practise, the more confident you become.
18	So… that / Such… that	so + adj + that; such + (a) adj + N + that	It was such a useful talk that everyone stayed until the end.
19	Too / Enough	too + adj + to V; adj + enough + to V	The room is big enough to hold 200 people.
20	Câu chẻ	It is/was + phần nhấn mạnh + that/who	It was the students who proposed the recycling scheme.
21	Đảo ngữ	Not only + trợ động từ + S + V, but… ; Hardly had S V3 when… ; Only when… + đảo	Not only does the course save time, but it also costs less.

Dấu hiệu trong đề: đảo ngữ hay nằm trong bài đọc học thuật. Gặp câu mở đầu bằng Not only, Hardly, Only after, tìm chủ ngữ thật nằm sau trợ động từ thay vì dịch từng chữ: Hardly had we arrived when it rained là "vừa đến thì trời mưa".

Nhóm 4 — Liên từ và từ nối (cấu trúc 22–26)

Nhóm này quyết định dạng sắp xếp câu: câu bắt đầu bằng However hay Therefore không thể đứng đầu đoạn.

STT	Cấu trúc	Công thức	Ví dụ
22	Nhượng bộ	although + mệnh đề; despite/in spite of + N/V-ing	Despite the heavy rain, the match went ahead.
23	Nguyên nhân	because + mệnh đề; because of/due to + N	The flight was delayed due to fog.
24	Mục đích	in order to / so as to + V; so that + S + can/will + V	She saves money so that she can study abroad.
25	Trạng từ liên kết	However, / Therefore, / Moreover, / As a result,	The plan is cheap. However, it takes too long.
26	Điều kiện bằng liên từ	unless = if… not; as long as; provided that	You cannot enter unless you have a ticket.

Mẹo thực chiến cho dạng sắp xếp: câu mở đầu thường giới thiệu chủ đề và không chứa đại từ trỏ ngược (this, they, it) hay từ nối đối lập. Câu có However phải đứng ngay sau câu mà nó phản bác.

Nhóm 5 — Danh từ, lượng từ và cụm từ cố định (cấu trúc 27–30)

STT	Cấu trúc	Công thức	Ví dụ
27	Lượng từ	few / a few + N đếm được; little / a little + N không đếm được; much / many	Only a few seats are left, so hurry up!
28	A number of và the number of	a number of + N số nhiều + V số nhiều; the number of + N số nhiều + V số ít	The number of students has increased. A number of students have signed up.
29	Dạng từ trong cụm danh từ	(mạo từ) + adv + adj + N	a highly effective method; an environmentally friendly product
30	Giới từ đi kèm cố định	depend on, interested in, responsible for, take part in, look forward to + V-ing	We look forward to meeting you at the fair.

Dấu hiệu trong đề: dạng điền thông báo gần như chắc chắn có ít nhất một câu hỏi dạng từ (chỗ trống giữa mạo từ và danh từ ⇒ tính từ) và một câu giới từ. Cấu trúc 30 là bẫy kinh điển: look forward to đi với V-ing, vì to ở đây là giới từ.

Cách học 30 cấu trúc trong bốn tuần mà không học vẹt

Bảng chỉ có giá trị khi bạn nhận ra cấu trúc trong đoạn văn lạ:

1. Tuần 1 — Nhóm 1 và 2. Mỗi ngày đọc một bài tiếng Anh khoảng 250 từ, gạch chân mọi mệnh đề quan hệ, cụm phân từ, câu bị động — mục tiêu là nhận mặt cấu trúc trong văn bản thật.
2. Tuần 2 — Nhóm 3 và 4. Mỗi ngày tự viết năm câu về chính đời sống của bạn theo so sánh kép, đảo ngữ, câu chẻ; câu tự đặt nhớ lâu hơn câu chép.
3. Tuần 3 — Nhóm 5. Làm bài điền thông báo, tờ rơi theo định dạng mới; mỗi câu sai ghi lại cấu trúc nào chưa nhận ra.
4. Tuần 4 — Làm đề trọn 50 phút. Ít nhất ba đề đúng giờ, xếp câu sai theo năm nhóm và quay lại bảng của nhóm sai nhiều nhất.

Muốn kết hợp với từ vựng và kĩ năng đọc theo lộ trình dài hơn, xem kế hoạch ôn Tiếng Anh cấp tốc trong 2 tháng.

Khi không chắc đáp án, cách loại trừ theo cấu trúc câu được trình bày chi tiết ở bài mẹo loại trừ đáp án trắc nghiệm.

Câu hỏi thường gặp

Đề thi tốt nghiệp từ 2025 còn câu hỏi ngữ pháp riêng không?

Không còn câu ngữ pháp đứng riêng như đề trước 2025. Ngữ pháp được kiểm trong bốn dạng bài theo ngữ cảnh: điền thông báo, sắp xếp câu, hoàn thành đoạn văn và đọc hiểu. Bạn vẫn cần công thức, nhưng phải luyện nhận ra chúng trong đoạn văn.

Học 30 cấu trúc này có đủ đạt 7 điểm không?

Không đủ nếu chỉ học ngữ pháp. Theo nhận định sau kỳ thi 2026, câu phân hoá nằm ở bài đọc học thuật và câu suy luận. Ngữ pháp giúp giữ chắc phần câu cơ bản; từ vựng theo chủ đề và kĩ năng đọc mới đưa điểm lên cao.

Làm sao nhớ động từ đi với to V hay V-ing?

Đừng học danh sách dài một lần. Mỗi tuần học mười động từ, đặt câu về bản thân với từng động từ, và ghi thêm mỗi khi gặp chúng trong bài đọc. Gặp lại trong ngữ cảnh ba bốn lần thì bạn tự nhớ mà không cần ôn bảng.

Học ngữ pháp để đọc, không phải để chọn

Điểm Tiếng Anh tốt nghiệp năm 2026 có trung bình 5,07 và khoảng một nửa thí sinh dưới 5 — con số cho thấy đề đang đo khả năng dùng tiếng Anh thật, không đo trí nhớ công thức. Tin tốt là 30 cấu trúc trên đủ phủ gần hết phần ngữ pháp bạn sẽ gặp; việc còn lại là đọc thật nhiều để mắt quen nhận ra chúng.

Để luyện đúng định dạng 40 câu, bạn có thể làm đề trong mục Tiếng Anh trên Grade: hàng nghìn đề được chấm tự động ngay khi nộp, có lời giải từng câu để biết mình hụt ở cấu trúc nào. Lưu bài này lại để tra khi ôn, và gửi cho bạn cùng lớp đang vật lộn với phần điền đoạn văn.

Nguồn tham khảo

• Bộ GD&ĐT — Cấu trúc định dạng đề thi tốt nghiệp THPT từ năm 2025 (Cục Quản lý chất lượng, vqa.moet.gov.vn)
• Đề thi và gợi ý đáp án môn Tiếng Anh kỳ thi tốt nghiệp THPT 2025, 2026 — Cổng Thông tin điện tử Chính phủ (xaydungchinhsach.chinhphu.vn), VnExpress
• "Chuyên gia nhận xét: Đề thi môn tiếng Anh khó, ít điểm 8, 9" — Thanh Niên, 12/6/2026
• "Đề thi môn Tiếng Anh tốt nghiệp THPT năm 2026" — nhận xét của giáo viên, VietNamNet, 6/2026
• Phổ điểm môn Tiếng Anh thi tốt nghiệp THPT 2026 — VnExpress, 1/7/2026

Ảnh minh hoạ: Pexels.