Cách ra đề, chấm bài và đọc kết quả theo hướng đánh giá năng lực: rubric phân tích, câu đúng/sai nhiều ý, trả lời ngắn, đề thích ứng, phổ điểm theo thang Bloom và bài kiểm tra xếp lớp — mỗi bài kèm quy trình áp dụng và một ví dụ dùng được ngay.
15 bài viết
Thầy cô chấm một tập bốn mươi bài, gạch chân từng lỗi, viết nhận xét kín lề, mất gần bốn tiếng. Tuần sau thu bài viết tiếp — và một phần lớn học sinh lặp lại đúng những lỗi đã được gạch. Không phải các em không đọc. Phần lớn các em đọc đúng một thứ: con số ở góc trên.
Kỹ năng nói là kỹ năng bị kiểm tra ít nhất trong bốn kỹ năng, và lý do không phải vì ai coi nó không quan trọng. Lý do là phép nhân: một lớp bốn mươi em, mỗi em nói ba phút, đã là hai giờ nghe — chưa tính thời gian nghe lại chỗ không chắc, chưa tính bốn lớp.
Có một phép thử mà hầu hết thầy cô dạy môn tự luận đều từng làm, dù không ai gọi nó là phép thử: chấm một tập bài, để đấy một tuần, rồi chấm lại tập ấy từ đầu. Số bài lệch điểm giữa hai lượt thường nhiều hơn mức ta muốn thừa nhận.