Đề thi tham khảo giữa học kì 2 Văn 10 - Đề số 9

Đọc văn bản:

Kẻ khôn thì bảo kẻ ngây phàm

Nghề nghiệp cầm tay ở mới cam

Nên thợ nên thầy vì có học

No ăn no mặc bởi hay làm

Một cơm hai việc¹ nhiều người muốn

Hai thớ ba dòng² họa kẻ tham

Thấy lợi thì làm cho phải nghĩa

Mựa tây³ mặt khiến liễn lòng đam⁴

(Bảo kính cảnh giới -bài 46, Nguyễn Trãi - cuộc đời và tác phẩm, NXB Văn hóa thông tin, 2007, tr.286)

Chú thích:

(1) Một cơm hai việc: ăn một cơm mà làm hai việc, chỉ người chăm chỉ, một mình làm việc bằng hai người như thế ai cũng muốn thuê mướn.

(2) Hai thớ ba dòng: nhiều nghề mà chẳng chuyên nghề gì, không ai thích loại người ấy

(3) Mựa tây: chớ riêng tây, tức là vì tư lợi

(4) Lòng đam: lòng mê say lợi lộc

Bài thơ được viết theo thể thơ nào?

Đọc văn bản:

Kẻ khôn thì bảo kẻ ngây phàm

Nghề nghiệp cầm tay ở mới cam

Nên thợ nên thầy vì có học

No ăn no mặc bởi hay làm

Một cơm hai việc¹ nhiều người muốn

Hai thớ ba dòng² họa kẻ tham

Thấy lợi thì làm cho phải nghĩa

Mựa tây³ mặt khiến liễn lòng đam⁴

(Bảo kính cảnh giới -bài 46, Nguyễn Trãi - cuộc đời và tác phẩm, NXB Văn hóa thông tin, 2007, tr.286)

Chú thích:

(1) Một cơm hai việc: ăn một cơm mà làm hai việc, chỉ người chăm chỉ, một mình làm việc bằng hai người như thế ai cũng muốn thuê mướn.

(2) Hai thớ ba dòng: nhiều nghề mà chẳng chuyên nghề gì, không ai thích loại người ấy

(3) Mựa tây: chớ riêng tây, tức là vì tư lợi

(4) Lòng đam: lòng mê say lợi lộc

Trong hai câu thơ đầu, kẻ khôn khuyên kẻ ngây phàm điều gì?

Đọc văn bản:

Kẻ khôn thì bảo kẻ ngây phàm

Nghề nghiệp cầm tay ở mới cam

Nên thợ nên thầy vì có học

No ăn no mặc bởi hay làm

Một cơm hai việc¹ nhiều người muốn

Hai thớ ba dòng² họa kẻ tham

Thấy lợi thì làm cho phải nghĩa

Mựa tây³ mặt khiến liễn lòng đam⁴

(Bảo kính cảnh giới -bài 46, Nguyễn Trãi - cuộc đời và tác phẩm, NXB Văn hóa thông tin, 2007, tr.286)

Chú thích:

(1) Một cơm hai việc: ăn một cơm mà làm hai việc, chỉ người chăm chỉ, một mình làm việc bằng hai người như thế ai cũng muốn thuê mướn.

(2) Hai thớ ba dòng: nhiều nghề mà chẳng chuyên nghề gì, không ai thích loại người ấy

(3) Mựa tây: chớ riêng tây, tức là vì tư lợi

(4) Lòng đam: lòng mê say lợi lộc

Phân tích hiệu quả của biện pháp nghệ thuật đối được sử dụng trong hai câu thơ:

Nên thợ nên thầy vì có học

No ăn no mặc bởi hay làm

Đọc văn bản:

Kẻ khôn thì bảo kẻ ngây phàm

Nghề nghiệp cầm tay ở mới cam

Nên thợ nên thầy vì có học

No ăn no mặc bởi hay làm

Một cơm hai việc¹ nhiều người muốn

Hai thớ ba dòng² họa kẻ tham

Thấy lợi thì làm cho phải nghĩa

Mựa tây³ mặt khiến liễn lòng đam⁴

(Bảo kính cảnh giới -bài 46, Nguyễn Trãi - cuộc đời và tác phẩm, NXB Văn hóa thông tin, 2007, tr.286)

Chú thích:

(1) Một cơm hai việc: ăn một cơm mà làm hai việc, chỉ người chăm chỉ, một mình làm việc bằng hai người như thế ai cũng muốn thuê mướn.

(2) Hai thớ ba dòng: nhiều nghề mà chẳng chuyên nghề gì, không ai thích loại người ấy

(3) Mựa tây: chớ riêng tây, tức là vì tư lợi

(4) Lòng đam: lòng mê say lợi lộc

Trình bày suy nghĩ của anh /chị về vẻ đẹp tâm hồn Nguyễn Trãi qua hai câu thơ:

Thấy lợi thì làm cho phải nghĩa

Mựa tây mặt khiến liễn lòng đam.

Đọc văn bản:

Kẻ khôn thì bảo kẻ ngây phàm

Nghề nghiệp cầm tay ở mới cam

Nên thợ nên thầy vì có học

No ăn no mặc bởi hay làm

Một cơm hai việc¹ nhiều người muốn

Hai thớ ba dòng² họa kẻ tham

Thấy lợi thì làm cho phải nghĩa

Mựa tây³ mặt khiến liễn lòng đam⁴

(Bảo kính cảnh giới -bài 46, Nguyễn Trãi - cuộc đời và tác phẩm, NXB Văn hóa thông tin, 2007, tr.286)

Chú thích:

(1) Một cơm hai việc: ăn một cơm mà làm hai việc, chỉ người chăm chỉ, một mình làm việc bằng hai người như thế ai cũng muốn thuê mướn.

(2) Hai thớ ba dòng: nhiều nghề mà chẳng chuyên nghề gì, không ai thích loại người ấy

(3) Mựa tây: chớ riêng tây, tức là vì tư lợi

(4) Lòng đam: lòng mê say lợi lộc

Anh/Chị hiểu như thế nào về “việc nghĩa” được nhắc đến trong câu thơ Thấy lợi thì làm cho phải nghĩa? Chỉ ra hai việc nghĩa mà anh/chị làm trong cuộc sống hàng ngày.

Anh/ Chị hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 500 chữ) trình bày suy nghĩ của bản thân về vấn đề ứng xử văn minh nơi công cộng.