Phi kim
Hydrogen (hiđro)
Hydrogen (hiđro) là nguyên tố nhẹ nhất và phổ biến nhất vũ trụ; đơn chất H₂ là khí không màu, cháy được và có tính khử.
Bản nháp — nội dung đang chờ giáo viên bộ môn duyệt. Thấy sai sót, hãy báo qua support@grade.vn.
Vị trí & cấu tạo nguyên tử
- Số hiệu 1, nằm ở ô đầu tiên của bảng tuần hoàn (nhóm IA, chu kì 1) nhưng KHÔNG phải kim loại kiềm.
- Nguyên tử chỉ có 1 proton và 1 electron; có ba đồng vị: ¹H (phổ biến nhất), ²H (deuterium), ³H (tritium, phóng xạ).
- Số oxi hoá thường gặp: +1 (trong H₂O, HCl), −1 (trong hydride kim loại như NaH).
Tính chất vật lí
- Khí không màu, không mùi, không vị, rất ít tan trong nước.
- Nhẹ nhất trong các chất khí (nhẹ hơn không khí khoảng 14,5 lần).
Tính chất hoá học
- Tính khử là chủ yếu: cháy trong oxygen tạo nước, khử được oxide của nhiều kim loại ở nhiệt độ cao.
- Hỗn hợp H₂ và O₂ theo tỉ lệ thể tích 2 : 1 nổ rất mạnh khi gặp lửa.
- Thể hiện tính oxi hoá khi tác dụng với kim loại rất mạnh (Na, K) tạo hydride.
Phương trình hoá học tiêu biểu
- 2H₂ + O₂ → 2H₂O (t°)
- H₂ + Cl₂ → 2HCl (ánh sáng)
- CuO + H₂ → Cu + H₂O (t°)
- 2Na + H₂ → 2NaH (t°)
Trạng thái tự nhiên & điều chế
- Trong tự nhiên chủ yếu ở dạng hợp chất: nước, hợp chất hữu cơ, khí thiên nhiên.
- Phòng thí nghiệm: kim loại (Zn, Fe) tác dụng với dung dịch HCl hoặc H₂SO₄ loãng.
- Công nghiệp: điện phân nước; cho khí thiên nhiên tác dụng với hơi nước ở nhiệt độ cao.
Ứng dụng
- Sản xuất ammonia (NH₃), methanol, hydrogen hoá dầu thực vật.
- Nhiên liệu tên lửa, pin nhiên liệu — "nhiên liệu sạch" vì cháy chỉ tạo nước.
Lưu ý an toàn & môi trường
- Dễ cháy nổ; thử độ tinh khiết trước khi đốt.
Mẹo làm bài: Bài tập khử oxide bằng H₂: số mol H₂ phản ứng bằng số mol nguyên tử O bị lấy ra khỏi oxide.
Câu hỏi thường gặp
Hydrogen (hiđro) có kí hiệu, số hiệu và khối lượng nguyên tử là bao nhiêu?
Hydrogen (hiđro) có kí hiệu H, số hiệu nguyên tử 1, khối lượng nguyên tử 1,008 (khi giải bài tập thường lấy 1).
Cấu hình electron của Hydrogen (hiđro) là gì?
Cấu hình electron của H là 1s¹.
Hydrogen (hiđro) nằm ở vị trí nào trong bảng tuần hoàn?
Hydrogen (hiđro) nằm ở ô số 1, nhóm 1 (ia), chu kì 1, thuộc khối s và là phi kim.