Đề thi tham khảo giữa học kì 2 Văn 10 - Đề số 8

Đọc văn bản sau:

BẢO KÍNH CẢNH GIỚI (BÀI 38)

Mấy phen lần bước dặm thanh vân (1),

Đeo lợi (2) làm chi luống nhọc thân.

Nhớ chúa lòng còn đơn một tấc (3),

Âu thì (4) tóc đã bạc mười phân.

Trì thanh cá lội in vừng nguyệt,

Cây tĩnh chim về rợp bóng xuân.

Dầu phải dầu chăng mặc thế,

Đắp tai biếng mảng (5) sự vân vân.

(Nguyễn Trãi toàn tập, Quốc âm thi tập, Phần vô đề, Đào Duy Anh, NXB Khoa học xã hội, 1976)

Chú thích:

(1) Dặm thanh vân: chỉ con đường làm quan, con đường công danh

(2) Đeo lợi: đeo đuổi con đường danh lợi

(3) Lòng còn son một tấc: một tấc lòng son, một lòng trung thành, do chữ “nhất thốn tâm đan”

(4) Âu thì: lo việc đời

(5) Mảng: có nghĩa là nghe, nghĩa cả câu là bịt tai không muốn nghe việc này nọ

Xác định thể thơ của văn bản trên.

Đọc văn bản sau:

BẢO KÍNH CẢNH GIỚI (BÀI 38)

Mấy phen lần bước dặm thanh vân (1),

Đeo lợi (2) làm chi luống nhọc thân.

Nhớ chúa lòng còn đơn một tấc (3),

Âu thì (4) tóc đã bạc mười phân.

Trì thanh cá lội in vừng nguyệt,

Cây tĩnh chim về rợp bóng xuân.

Dầu phải dầu chăng mặc thế,

Đắp tai biếng mảng (5) sự vân vân.

(Nguyễn Trãi toàn tập, Quốc âm thi tập, Phần vô đề, Đào Duy Anh, NXB Khoa học xã hội, 1976)

Chú thích:

(1) Dặm thanh vân: chỉ con đường làm quan, con đường công danh

(2) Đeo lợi: đeo đuổi con đường danh lợi

(3) Lòng còn son một tấc: một tấc lòng son, một lòng trung thành, do chữ “nhất thốn tâm đan”

(4) Âu thì: lo việc đời

(5) Mảng: có nghĩa là nghe, nghĩa cả câu là bịt tai không muốn nghe việc này nọ

Chỉ ra những hình ảnh thiên nhiên xuất hiện trong văn bản.

Đọc văn bản sau:

BẢO KÍNH CẢNH GIỚI (BÀI 38)

Mấy phen lần bước dặm thanh vân (1),

Đeo lợi (2) làm chi luống nhọc thân.

Nhớ chúa lòng còn đơn một tấc (3),

Âu thì (4) tóc đã bạc mười phân.

Trì thanh cá lội in vừng nguyệt,

Cây tĩnh chim về rợp bóng xuân.

Dầu phải dầu chăng mặc thế,

Đắp tai biếng mảng (5) sự vân vân.

(Nguyễn Trãi toàn tập, Quốc âm thi tập, Phần vô đề, Đào Duy Anh, NXB Khoa học xã hội, 1976)

Chú thích:

(1) Dặm thanh vân: chỉ con đường làm quan, con đường công danh

(2) Đeo lợi: đeo đuổi con đường danh lợi

(3) Lòng còn son một tấc: một tấc lòng son, một lòng trung thành, do chữ “nhất thốn tâm đan”

(4) Âu thì: lo việc đời

(5) Mảng: có nghĩa là nghe, nghĩa cả câu là bịt tai không muốn nghe việc này nọ

Qua câu thơ “Đeo lợi làm chi luống nhọc thân”, nhân vật trữ tình thể hiện thái độ gì đối với chữ lợi?

Đọc văn bản sau:

BẢO KÍNH CẢNH GIỚI (BÀI 38)

Mấy phen lần bước dặm thanh vân (1),

Đeo lợi (2) làm chi luống nhọc thân.

Nhớ chúa lòng còn đơn một tấc (3),

Âu thì (4) tóc đã bạc mười phân.

Trì thanh cá lội in vừng nguyệt,

Cây tĩnh chim về rợp bóng xuân.

Dầu phải dầu chăng mặc thế,

Đắp tai biếng mảng (5) sự vân vân.

(Nguyễn Trãi toàn tập, Quốc âm thi tập, Phần vô đề, Đào Duy Anh, NXB Khoa học xã hội, 1976)

Chú thích:

(1) Dặm thanh vân: chỉ con đường làm quan, con đường công danh

(2) Đeo lợi: đeo đuổi con đường danh lợi

(3) Lòng còn son một tấc: một tấc lòng son, một lòng trung thành, do chữ “nhất thốn tâm đan”

(4) Âu thì: lo việc đời

(5) Mảng: có nghĩa là nghe, nghĩa cả câu là bịt tai không muốn nghe việc này nọ

Qua bài thơ, Nguyễn Trãi hiện lên là con người như thế nào?

Đọc văn bản sau:

BẢO KÍNH CẢNH GIỚI (BÀI 38)

Mấy phen lần bước dặm thanh vân (1),

Đeo lợi (2) làm chi luống nhọc thân.

Nhớ chúa lòng còn đơn một tấc (3),

Âu thì (4) tóc đã bạc mười phân.

Trì thanh cá lội in vừng nguyệt,

Cây tĩnh chim về rợp bóng xuân.

Dầu phải dầu chăng mặc thế,

Đắp tai biếng mảng (5) sự vân vân.

(Nguyễn Trãi toàn tập, Quốc âm thi tập, Phần vô đề, Đào Duy Anh, NXB Khoa học xã hội, 1976)

Chú thích:

(1) Dặm thanh vân: chỉ con đường làm quan, con đường công danh

(2) Đeo lợi: đeo đuổi con đường danh lợi

(3) Lòng còn son một tấc: một tấc lòng son, một lòng trung thành, do chữ “nhất thốn tâm đan”

(4) Âu thì: lo việc đời

(5) Mảng: có nghĩa là nghe, nghĩa cả câu là bịt tai không muốn nghe việc này nọ

Thông điệp có ý nghĩa nhất với anh/chị qua bài thơ trên là gì?

Anh/Chị hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 150 chữ) đánh giá nội dung và nghệ thuật bài thơ Bảo kính cảnh giới (Bài 38) của Nguyễn Trãi.

Anh/Chị hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) trình bày suy nghĩvề vai trò của sự khiêm tốn trong cuộc sống.